Yeniden değerleme
Olay
Kayıtlı değeri 4.000.000 TL, birikmiş amortismanı 1.600.000 TL olan fabrika binası yeniden değerleme oranıyla (%25) değerlendi: değer 5.000.000, amortisman 2.000.000, net artış 600.000 TL fona alındı.
Muhasebe kaydı
- Değer artışının kaydıBorç
- 253Tesis, Makine ve Cihazlarveya ilgili duran varlık
Alacak- 257Birikmiş Amortismanlar (-)amortisman farkı
- 522Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışlarınet artış
Dikkat
Değerleme fonu SERMAYEYE eklenebilir; ama başka bir hesaba aktarılır ya da işletmeden çekilirse o dönem KAZANCA eklenir ve vergilenir. Fonu dağıtmak, ertelenen vergiyi doğurur.
Vergisel değerlendirme
Enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşmadığı yıllarda bilanço esasına tabi mükellefler duran varlıklarını ve amortismanlarını yeniden değerleme oranıyla artırabilir; net değer artışı pasifte özel bir fonda (522) tutulur ve vergilenmez (213 sayılı Kanun mükerrer madde 298). Amortisman değerlenmiş tutar üzerinden ayrılır, yani gider artar.
Fon sermayeye eklenebilir; başka bir hesaba aktarılır ya da işletmeden çekilirse o yıl kazanca eklenip vergilenir. Varlık satılınca fon satış kârına dahil edilmez, sermayeye eklenmiş gibi kalır. Geçici madde 32 kapsamındaki tek seferlik değerleme %2 vergiye tabiydi; süresi geçmiştir.
Yanlış yapılan kayıt
- 253Tesis, Makine ve Cihazlar1.000.000 TL
- 257Birikmiş Amortismanlar (-)400.000 TL
- 679Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar600.000 TL
Neden yanlış: Net artış vergisiz bir fondur; 679'a yazılınca 600.000 TL olmayan bir kazanç vergilenir. Tersi de olur: fon sonradan ortağa dağıtılırsa vergilenmesi gerekirken gözden kaçar. Doğru yer 522.
Dayanağı
- Mükerrer Madde 298 (7338 sayılı kanunun 31 inci maddesiyle değişen başlık; Yürürlük:1.1.2022)Enflasyon düzeltmesi, yeniden değerleme oranı ve yeniden değerleme:(**)7529 s.K. ile bent eklendi
Bu şema şu soruların cevabı
- Sabit kıymet yeniden değerlemesi nasıl kaydedilir
- 522 yeniden değerleme artışları hesabı ne işe yarar
- Değerleme farkı vergiye tabi mi
- Fon sermayeye eklenebilir mi
- Yeniden değerleme sonrası amortisman neye göre ayrılır
- Değerleme fonu dağıtılırsa ne olur
- Enflasyon düzeltmesiyle aynı şey mi