Sermaye azaltımı
Olay
Sermayesi 3.000.000 TL olan şirket 1.000.000 TL azaltıp ortaklara ödeyecek. Sermayenin 2.000.000 TL'si nakden konulmuş, 700.000 TL'si geçmiş yıl kârlarından, 300.000 TL'si enflasyon düzeltmesi olumlu farkından eklenmişti; eklenmelerin üzerinden beş yıl geçmedi.
Muhasebe kaydı
- Tescil — azaltılan tutar ortaklara borçBorç
- 500Sermaye1.000.000 TL
Alacak- 331Ortaklara Borçlar1.000.000 TL
- Kâr payı stopajı — vergiye tabi unsurlar içinBorç
- 331Ortaklara Borçlar1.000.000 TL × stopaj oranı
Alacak- 360Ödenecek Vergi ve Fonlar
- Ortaklara net ödemeBorç
- 331Ortaklara Borçlar
Alacak- 102Bankalar
Dikkat
Sermaye azaltımı “sermayeyi geri vermek” değildir: azaltılan tutarın KAYNAĞI vergilenir. Beş yıl geçmeden azaltımda kanun sırayı en aleyhe unsurdan başlatır; unsur tarihçesi tutulmamışsa hesap yapılamaz.
Vergisel değerlendirme
Sermaye azaltımında hangi UNSURUN azaltıldığı vergiyi belirler (5520 sayılı Kanun madde 32/B). Unsur sermayeye eklenmesinin üzerinden beş yıl geçmeden azaltılıyorsa sıra kanunla belirlidir: önce hem kurumlar vergisine hem stopaja tabi olanlar (enflasyon düzeltmesi olumlu farkı, yeniden değerleme fonu gibi), sonra yalnız stopaja tabi olanlar (geçmiş yıl kârları), en son vergisiz olan nakdi sermaye. Beş yıl geçmişse azaltım unsurlara ORANSAL dağıtılır.
Olayda azaltılan 1.000.000 TL'nin 300.000 TL'si enflasyon farkından geliyor: kurum kazancı sayılıp beyannamede matraha eklenir, ayrıca ortağa ödendiğinde kâr payı stopajı yapılır (193 sayılı Kanun madde 94). Kalan 700.000 TL geçmiş yıl kârı yalnız stopaja tabidir. Nakden konulan sermayeye sıra gelmediğinden vergisiz kısım yoktur.
Azaltım geçmiş yıl zararlarına mahsup yoluyla yapılıyorsa ortağa ödeme yoktur; vergiye tabi unsurlar için kurumlar vergisi yine doğar, yalnızca stopaj doğmaz.
Bu konuyu hesaplayın →Yanlış yapılan kayıt
- 500Sermaye1.000.000 TL
- 102Bankalarortaklara ödeme
Neden yanlış: Unsur ayrımı yapılmadan ödenen tutar incelemede en aleyhe sıraya göre vergilenir: enflasyon farkı payı için kurumlar vergisi, tamamı için kâr payı stopajı, üstüne vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi. Stopajın sorumlusu şirkettir; ortaktan geri alınamayabilir.
Dayanağı
- Madde 32/B Sermaye azaltımında vergileme (7420 Sayılı Kanunun 22 inci maddesiyle eklenen madde)
- Madde 94 Vergi Tevkifatı7524 s.K. ile bent eklendi
Bu şema şu soruların cevabı
- Sermaye azaltımı nasıl kaydedilir
- Sermaye azaltımında vergi ödenir mi
- Azaltılan sermayenin hangi unsurdan geldiği nasıl belirlenir
- Sermaye azaltımında kâr payı stopajı var mı
- Nakden konulan sermayenin geri ödenmesi vergiye tabi mi
- Beş yıl kuralı sermaye azaltımında ne anlama gelir
- Zarar mahsubu yoluyla sermaye azaltımında vergi doğar mı
- Enflasyon farkı sermayeye eklendikten sonra azaltılırsa ne olur