Sonradan doğan vade ve kur farkında KDV oranı
Olay
Şirket yüzde on oranlı bir malı dövize endeksli 1.000.000 TL + KDV bedelle sattı. Ödeme gününde kur artışından 100.000 TL lehe fark doğdu; ayrıca yıl sonunda açık alacak değerlendi ve 50.000 TL fark oluştu.
Muhasebe kaydı
- Teslim — yüzde on oranlı malBorç
- 120Alıcılar1.100.000 TL
Alacak- 600Yurtiçi Satışlar1.000.000 TL
- 391Hesaplanan KDV100.000 TL
- Ödemede lehe kur farkı — teslim günündeki oranlaBorç
- 120Alıcılar110.000 TL
Alacak- 646Kambiyo Kârları100.000 TL
- 391Hesaplanan KDV10.000 TL
- Yıl sonu değerleme farkı — fatura yok, KDV yokBorç
- 120Alıcılar50.000 TL
Alacak- 646Kambiyo Kârları50.000 TL
Dikkat
Vade ve kur farkı ASIL İŞLEMİN parçasıdır: KDV, farkın doğduğu günün değil TESLİM GÜNÜNÜN oranıyla hesaplanır; asıl teslim istisnalıysa farkta da KDV yoktur. Fatura yalnız ÖDEME anında kesinleşen fark için düzenlenir; dönem sonu DEĞERLEME farkı bir teslim karşılığı olmadığından faturasız ve KDV'sizdir. Lehe fark için satıcı, aleyhe fark için alıcı fatura keser.
Vergisel değerlendirme
Vade farkı, fiyat farkı, kur farkı, faiz ve benzeri adlarla sağlanan menfaatler KDV matrahına dahildir (3065 sayılı Kanun madde 24); oran, teslim ya da hizmetin yapıldığı tarihte geçerli orandır (madde 28). İdare, sonradan ortaya çıkan vade ve kur farklarının matraha dahil edilip teslim tarihindeki oranla vergileneceğini, istisna kapsamındaki teslimlerin vade ve kur farkı faturalarında ise KDV hesaplanmayacağını söylüyor.
Dönem sonu değerlemesinden doğan kur farkı bir teslim ya da hizmetin karşılığı değildir: 213 sayılı Kanunun 280'inci maddesine göre gelir ya da gider yazılır, fatura düzenlenmez ve KDV hesaplanmaz. Ödeme gününe kadar oluşan fark ise kesinleşmiş bir bedel farkıdır; idare, lehe fark için satıcının, aleyhe fark için alıcının fatura düzenlemesini istiyor. Kur farkı faturasında KDV, farkın üzerine ayrıca hesaplanır; bedel KDV dahil belirlenmişse iç yüzdeyle ayrıştırılır.
Yanlış yapılan kayıt
- 120Alıcılar55.000 TL
- 646Kambiyo Kârları50.000 TL
- 391Hesaplanan KDV5.000 TL
Neden yanlış: Değerleme farkı gerçekleşmiş bir bedel değildir; fatura ve KDV yersizdir, alıcının kayıtlarında da dayanaksız bir borç yaratır. Kur sonradan düşerse iptal faturası gerekir; KDV ödemede kesinleşen farka uygulanır.
Dayanağı
- Madde 24 Matraha Dahil Olan Unsurlar7161 s.K. ile ibare değişti
- Madde 28 Oran (1)2018/11658 s. BKK ile 2018/11658 s. BKK ile oran/uygulama kararı
- Madde 280 Yabancı Paralar4369 s.K. ile değiştirildi
- Sonradan doğan vade ve kur farkında KDV, teslim tarihindeki oranla hesaplanır; istisnalı teslimin farkında KDV yok2025-09-19 · E-84974990-130[KDV-1/İ/24-2021/7]-530524
- Değerlemeden doğan kur farkı için fatura düzenlenmez; ödemeye kadar oluşan fark için lehine olan taraf fatura keser2023-05-08 · 95462982-105[VUK.ÖZLG-2018-83]-99508
Bu şema şu soruların cevabı
- Kur farkı faturasında hangi KDV oranı uygulanır
- Vade farkı KDV'ye tabi mi
- İstisnalı teslimin kur farkında KDV hesaplanır mı
- Teslimden sonra oran değişirse kur farkına hangi oran uygulanır
- Dövizli çekin tahsilindeki kur farkı için fatura kesilir mi
- Değerleme kur farkı için fatura düzenlenir mi
- Kur farkı KDV'si iç yüzdeyle mi hesaplanır